روش تحقیق-قسمت دوم
انواع روش های تحقیق
معمولا تحقیق را از منظرهای متفاوت به گونه های مختلف تقسیم می کنند.
معیارهای تقسیم بندی معمولا عبارتند از:
الف-هدف ب-روش جمع آوری اطلاعات ج-از نظرروش اجرای تحقیق
اول:تحقیق از نظر هدف معمولا به سه دسته بنیادی ،کاربردی وتوسعه ای تقسیم می شود.
الف-تحقیق بنیادی(Basic Research)
هدف این نوع پژوهش،توسعه وگسترش نظريه ها (دانش هاي نو)ازطريق کشف ويژگي هاي عمومي ومشترک يااصول کلي است.نظيرتحقيقاتي که چامسکي درموردزبان هاي مختلف موجوددرجهان انجام دادونتيجه گرفت که اين زبانها دارای ويژگي هاي عمومی مشترکي مانند سازمان وترکيب هاي دستوري کماکان مشترک هستندوبراين اساسنظريه زيستي بودن رشدزبان را مطرح کرد
تحقيقات بنيادي خصوصاً در بعد جهت دار، منبع اصلي براي توليد دانش علمي و فني نوين در حوزه تحقيقات كاربردي و توسعهاي است. اينگونه تحقيقات معمولاً ديرتر از ساير انواع آن به نتيجه ميرسد و در عين حال به سرمايهگذاري بيشتري نيز احتياج دارد. لذا بسياري از كشورهاي در حال توسعه كه معمولاً به دنبال نتايج فوري و كوتاه مدت هستند از پرداختن به آن طفره ميروند.
ولي پژوهشگراني كه در حوزههاي كاربردي و توسعهاي فعاليت دارند به شدت نيازمند به چنين دانشمنداني هستند كه از نظر علمي و با توجه به واقعيتهاي فني يا اجتماعي آنها را تغذيه و راهنمايي نمايند. البته بايد توجه شود كه چنين دانشمنداني نيز به شدت مورد استقبال كشورهاي توسعه يافته قرار دارند .
تجربيات جهاني در اين زمينه به گونهاي است كه به طور سنتي جايگاه تحقيقات بنيادي را در مراكز تحقيقاتي دانشگاهي و مراكز تحقيقات بنيادي مستقل و خاص قرار داده است. بنابراين يكي از وظايف دولت، سازمان برنامه، سازمانهاي پژوهشي دولتي و وزارت علوم، تحقيقات و فنآوري اين موضوع بايد باشد كه از شكلگيري و رشد و توسعه اين نوع تحقيقات حمايتهاي لازم را بنمايند. البته در كنار اين حمايتها بايد در مقابل اين واقعيت علمي نيز تمكين كرد كه از شروط اساسي موفقيت چنين مراكزي استقلال از دولت و جهتگيريهاي سياسي ميباشد.
عليرغم اهميت مراكز تحقيقات بنيادي يا نظريهپردازي و عليرغم اتخاذ سياستي تحت عنوان ”توجه به تحقيقات بنيادي به عنوان زيربناي تحقيقات كاربردي و تكنولوژيهاي آينده“ در برنامة اول توسعه جمهوري اسلامي ايران و تأكيد بر ايجاد و تقويت اين مراكز در برنامههاي دوم و سوم توسعه هنوز يك نمونه از چنين مراكز در كشور ايجاد نشده است. و لذا ما در ايران فاقد مكتب فكري هستيم. يعني هيچ دانشگاه يا مركز تحقيقاتي وجود ندارد كه براي چند سال روي يك مكتب فكري شناخته شده در جهان كار كند، پژوهشگر بنيادي و كاربردي تربيت كند و تناسب اين مكتب را با شرايط ايران بررسي كنند.
ب-تحقيق کاربردي(Applied Research)
هدف دراين نوع از پژوهش رشدوبهترکردن يک محصول ياروال يک فعاليت وخلاصه آزمودن مفاهيم نظري ومجرد(ذهني)درموقعيت هاي واقعي ميباشد.هرچند دراين تحقيق مانند تحقيق بنيادي اصول مربوط به روش هاي گزينش نمونه واستنباط ها وتعميم ها ازنتایج درمورد جمعيتي که نمونه ازآن انتخاب شده است،رعایت می شود
ج-پژوهش توسعه ای
پژوهشي كه با هدف ترويج نتايج پژوهشهاي بنيادي و كاربردي به منظور استفاده در توليد مواد، فراورده ها، وسايل، ابزار، فرايندها و روشهاي جديد و يا بهبود آنها صورت مي گيرد.